Ruimte voor nieuwe bedrijvigheid en woningbouw in Gemert-Bakel als boeren stoppen of omschakelen
In dit artikel:
Het buitengebied van Gemert-Bakel krijgt de komende jaren een duidelijke herijking. Met het vorig jaar aangenomen beleidskader Buitengebied met Perspectief wil de gemeente ruimte bieden voor een toekomstbestendig platteland: vitaal, ondernemend en aantrekkelijk, met behoud van landschap en leefbaarheid. Het beleid reageert op snelle veranderingen in de agrarische sector: veel ondernemers staan voor keuzen zoals verduurzamen, verbreden, overdragen of stoppen.
Programmamanager Joke Manders schetst de omvang van de opgave: circa 400 agrarische locaties, waarvan al meer dan 100 bedrijven zijn gestopt. Naar verwachting komt tot 2030 ongeveer 130.000 m² stalruimte vrij, een relatief groot aandeel binnen Noord-Brabant. Dat hangt samen met de lange agrarische gerichtheid van de gemeente en het feit dat veel bedrijven niet in aanmerking kwamen voor landelijke opkoopregelingen vanwege de ligging ten opzichte van Natura 2000-gebieden. Leegstaande gebouwen vormen risico’s voor verloedering en hebben invloed op de leefbaarheid.
Uit een breed participatietraject bleek dat inwoners en ondernemers vooral willen dat het buitengebied levendig blijft; bedrijvigheid, toerisme en activiteiten horen volgens hen bij het karakter van de regio. Het nieuwe beleid maakt functieverandering mogelijk, zodat vrijkomende agrarische bebouwing onder voorwaarden kan worden omgezet naar kleinschalige bedrijvigheid, zorgboerderijen, B&B’s, ambachtelijke werkplaatsen of mkb‑activiteiten. Voorwaarden moeten voorkomen dat nieuwe functies concurreren met bedrijventerreinen of het landschap schaden.
Een belangrijk instrument is het revolverende Transitiefonds van één miljoen euro dat de gemeenteraad beschikbaar stelde. Het fonds kan tot 60% van sloopkosten financieren; opbrengsten uit nieuwe ontwikkelingen (bijvoorbeeld de verkoop van bouwtitels voor woningen) vloeien terug naar het fonds, zodat opnieuw sloop en transformatie mogelijk worden gemaakt. Verzoeken beginnen met keukentafelgesprekken om plannen te toetsen op ruimtelijke inpassing, ontsluiting, verkeersveiligheid en landschappelijke kwaliteit. Elke functiewijziging vereist bovendien kwaliteitsverbetering van het landschap, bijvoorbeeld via extra groen, herstel van cultuurhistorische elementen of investeringen in recreatieve infrastructuur.
Gemert-Bakel onderscheidt zich door niet alleen regels op papier te hebben, maar ook uitvoeringsmiddelen: fonds, werkafspraken, een veegplan om bestaande situaties te legaliseren en veel persoonlijke begeleiding. De eerste signalen zijn positief; er zijn al tientallen vooraanmeldingen. De gemeente werkt verder aan een beeldkwaliteitsplan en aandacht voor gehuchtenstructuren. Doel is te voorkomen dat het buitengebied leegloopt en te zorgen dat mensen, of ze nu stoppen, doorgaan of iets nieuws beginnen, perspectief houden.